Complete set
Fotocheck
Veilig betalen
Eigen foto
Kleurenleer
Tertiaire kleuren: zes tussenkleuren, en welke jouw verf haalt
Tertiaire kleuren zijn de zes tussenkleuren op de kleurencirkel: roodoranje, geeloranje, geelgroen, blauwgroen, blauwpaars en roodpaars. Je mengt ze uit een primaire kleur en de secundaire kleur ernaast. Of ze helder worden, hangt af van je verf. Met een warm rood, middengeel en ultramarijn wordt roodpaars in ons rekenmodel roodbruin en blauwpaars grijsbruin. Kies hieronder je verf en zie je eigen cirkel.
De kleuren komen uit een rekenmodel (Kubelka-Munk, via de open bibliotheek spectral.js), niet uit een verftest. Secundair is 1 deel van elke primaire kleur, tertiair is 1 deel primair op 1 deel van de secundaire kleur ernaast. Een vak telt als gelukt als het herkenbaar is als die kleur, tussen zijn twee buren ligt en niet dof is. Echte verf verschilt per merk: maak altijd eerst een proefstreek.
Wat zijn tertiaire kleuren precies?
Tertiair betekent 'van de derde orde'. Op de schilderskleurencirkel met twaalf vakken zijn het de zes kleuren die tussen een primaire en een secundaire kleur liggen. Roodoranje ligt tussen rood en oranje, blauwgroen tussen blauw en groen. De naam begint met de primaire kleur.
Er is ook een tweede betekenis. De Nederlandse Wikipedia noemt een tertiaire kleur een menging van alle drie de primaire kleuren: gedempte kleuren als olijfgroen en bruin. Gaat het over de kleurencirkel, dan bedoelt iemand de zes tussenkleuren. Gaat het over 'aardse tertiaire tinten', dan de tweede betekenis. Blauwpaars en roodpaars heten in sommige boeken blauwviolet en roodviolet.
Soort | Kleuren | Zo meng je ze |
|---|---|---|
Primair | rood, geel, blauw | uit de tube |
Secundair | oranje, groen, paars | twee primaire kleuren, 1 op 1 |
Tertiair | roodoranje, geeloranje, geelgroen, blauwgroen, blauwpaars, roodpaars | een primaire kleur + de secundaire kleur ernaast, 1 op 1 |
Twee verfsets, twee heel andere kleurencirkels
We lieten het model de hele cirkel mengen met twee sets van drie kleuren. De eerste lijkt op wat in veel hobbydozen zit: een warm rood, een middengeel en ultramarijn. De tweede gebruikt de kleuren van een drukker: magenta, citroengeel en cyaan.
Met de hobbyset komen de oranjes en de groenen goed uit, maar drie van de zes tertiaire kleuren niet: roodpaars wordt roodbruin, blauwpaars grijsbruin en blauwgroen dof. Met de drukkersset is het andersom. Paars, blauwpaars, roodpaars en alle groenen komen helder uit, maar de oranje kant schuift naar rood: magenta neigt zelf al naar paars, dus het oranje wordt oranjerood en roodoranje gewoon rood. Geen van de twee sets haalt de hele cirkel. Wil je dat wel, dan heb je zes kleuren nodig: van rood, geel en blauw elk een warme en een koele versie.
'Helder' betekent hier drie dingen. De kleur is herkenbaar als die kleur: volgens onze eigen afspraak ligt oranje tussen 38 en 80 graden OKLCH-tint, groen tussen 120 en 170 en paars tussen 280 en 335. Hij ligt in jouw cirkel tussen zijn twee buren in. En hij is niet dof. Schuift een secundaire kleur weg, dan schuiven de tertiaire kleuren ernaast mee.
Het model is geen verftest, maar echte verf laat hetzelfde zien. Draw Paint Academy mengde een cirkel uit cadmiumrood, ultramarijn en cadmiumgeel: het oranje werd rijk, het paars dof. Het groen vond die schilder zelfs nog doffer dan het paars. Daar is ons model te mild: het groen uit de hobbyset noemt het helder.
Waarom paars de zwakke plek is, lees je bij hoe maak je paars. Hetzelfde geldt voor groen: daarover gaat hoe maak je groen.
Tertiaire kleur | Hobbyset: warm rood, middengeel, ultramarijn | Drukkersset: magenta, citroengeel, cyaan |
|---|---|---|
roodoranje | helder | wordt rood |
geeloranje | helder | wordt oranje |
geelgroen | helder | helder |
blauwgroen | dof | helder |
blauwpaars | grijsbruin | helder |
roodpaars | wordt roodbruin | helder |
Moet het 2 op 1 of primair plus secundair?
Je komt twee recepten tegen. Het ene zegt: meng een primaire kleur 1 op 1 met de secundaire kleur ernaast. Het andere: 2 delen van de ene primaire kleur op 1 deel van de andere. Wij hebben het in het model voor beide sets en alle zes tertiaire kleuren nagerekend. Bij 11 van de 12 mengingen ligt het verschil onder de 2,5 en zie je het op het scherm nauwelijks. De grootste afwijking is 3,46, bij blauwpaars uit de drukkersset. Kies dus het recept dat het makkelijkst is met wat er op je palet ligt.
Hoeveel tertiaire kleur zit er in onze 3.419 ontwerpen?
Op 15 oktober 2026 hebben we de productfoto van elk ontwerp in onze winkel per pixel ingedeeld op de kleurencirkel. Van alle pixels samen valt 24,9% in een van de zes tertiaire vakken. Dat is meer dan in de drie primaire kleuren samen (20,4%) en ook meer dan in de drie secundaire (11,7%).
Geeloranje is het grootste tertiaire vak met 8,7%. Dat komt ook doordat alleen de tint telt: bruin, hout en huidskleur zijn donkere of gedempte varianten van (geel)oranje en vallen daar dus ook in. Blauwpaars is het kleinste met 1,2%.
- geel5,6%
- geeloranje8,7%
- oranje7,8%
- roodoranje4,8%
- rood6,0%
- roodpaars2,5%
- paars1,0%
- blauwpaars1,2%
- blauw8,8%
- blauwgroen4,1%
- groen2,8%
- geelgroen3,4%
De rest, 42,8% van alle pixels, is grijs, wit of zwart (te weinig kleur om in een vak te vallen).
-
roodoranje: 61,9% van het beeld
Herfstbos in kleurrijke chaos
-
geeloranje: 84,9% van het beeld
Zonnebloemportret in art nouveau stijl
-
geelgroen: 59,3% van het beeld
Kleine wesp, grootse bloemenpracht
-
blauwgroen: 81,2% van het beeld
Het besneeuwde rendier
-
blauwpaars: 71,7% van het beeld
Mooie waterlelie
-
roodpaars: 84,8% van het beeld
Paarse hartjes boom
Zo hebben we gemeten: de productfoto (maximaal 300 pixels breed) zonder de muur eromheen, elke pixel omgerekend naar OKLCH. Pixels met te weinig kleur (chroma onder 0,035) tellen als grijs, wit of zwart. De rest gaat naar het vak met de dichtstbijzijnde tint, volgens onze eigen ijkpunten (bijvoorbeeld rood 29°, geel 100°, blauw 264°). Percentages zijn naar beneden afgerond op 0,1. Het is een meting op de foto, niet op de verf in het pakket. Producten waarbij je zelf een foto aanlevert, tellen niet mee. De zes voorbeelden kozen we met de hand uit de zes ontwerpen met het hoogste aandeel per vak, op een duidelijk zichtbare tint en zonder licentiefiguren.
Bij schilderen op nummer zijn de tussenkleuren al voor je gemengd: elke tint zit genummerd in een eigen potje. Wil je een tint uit een potje net iets anders hebben, meng dan een spoortje van de buur op de cirkel erdoor. Is een potje leeg, dan kun je die kleur niet precies namaken. Meng dan apart een vervanger uit verf die je wel hebt: kijk in de cirkel tussen welke twee kleuren de tint ligt, maak een proefje op papier, laat het drogen en leg het naast het vlak dat je al geschilderd hebt.
Bruinmeter
Waarom wordt een tertiaire menging bruin?
Meestal omdat er per ongeluk alle drie de primaire kleuren in zitten. Rood plus oranje blijft warm: daar zitten alleen rood en geel in. Rood plus groen bevat rood, geel én blauw. Samen nemen die pigmenten bijna al het licht weg, en dan zie je bruin of grijs. Dat is de tweede betekenis van tertiair, en voor schaduwen en aardetinten is het juist handig.
Gebeurt het terwijl je wel de goede buren mengt, kijk dan naar de ondertoon van je verf. In de cirkel hierboven zie je per vak wat er misgaat als je de hobbyset kiest. Een schoon mes en een proefstreek die je laat drogen helpen ook, want acryl oogt nat lichter dan droog. Meer daarover staat bij hoe maak je paars.
Blauwgroen of groenblauw: wat staat er voorop?
De primaire kleur staat vooraan. Blauwgroen ligt naast blauw, geelgroen naast geel. Roodoranje heeft meer rood dan geeloranje. Die volgorde is meteen je menginstructie: wil je van roodpaars naar blauwpaars, voeg dan blauw toe, geen extra paars.
Primaire kleuren erin:
Van 0 tot 100% in stappen van 10, doorgerekend met hetzelfde model en dezelfde twee verfsets als de kleurencirkel hierboven; je eigen kleuren uit de cirkel neemt hij niet over. Echte verf verschilt per merk; zet een proefstreek.
Tint, toon en schaduw naast een tertiaire kleur
Tertiair zegt welke kleuren je mengt. Wit, grijs of zwart erbij verandert daarna hoe licht of fel die kleur is.
Meer over de basis lees je bij primaire kleuren en in de gids over kleuren mengen.
Term | Wat je toevoegt | Voorbeeld |
|---|---|---|
Tint | wit | roodpaars met wit wordt oudroze |
Toon | grijs | blauwgroen met grijs wordt rustiger |
Schaduw | zwart | geelgroen met een beetje zwart wordt olijf |
Geen kleurencirkel nodig voor je doek
In een pakket zit elke kleur van het ontwerp klaar in een genummerd potje, ook de tussenkleuren. Penselen en een voorbedrukt doek zitten erbij.
Vragen over tertiaire kleuren
Hoeveel tertiaire kleuren zijn er?
Op de kleurencirkel zes. Elke verhouding en elke verf geeft daarbinnen weer andere varianten.
Wat zijn de 3 secundaire kleuren?
Oranje, groen en paars. Je mengt ze uit twee primaire kleuren: rood en geel, geel en blauw, blauw en rood.
Wat zijn de 3 primaire kleuren?
Bij schilderen rood, geel en blauw. Drukkers gebruiken magenta, geel en cyaan. Zoals de tabel hierboven laat zien, geven die in het model helder paars en groen, maar een roder oranje.
Welke kleuren zijn complementair?
De kleuren die tegenover elkaar liggen op de cirkel: rood en groen, geel en paars, blauw en oranje. Bij de tertiaire kleuren: roodoranje en blauwgroen, geeloranje en blauwpaars, geelgroen en roodpaars.
Wat zijn de 12 kleuren van de kleurencirkel?
De drie primaire, de drie secundaire en de zes tertiaire kleuren: geel, geeloranje, oranje, roodoranje, rood, roodpaars, paars, blauwpaars, blauw, blauwgroen, groen en geelgroen.
Wat zijn de 7 soorten kleurcontrasten?
Johannes Itten, leraar aan het Bauhaus, beschreef er zeven: contrast van kleur, licht-donker, warm-koud, complementair contrast, simultaan contrast, verzadigingscontrast en het contrast van hoeveelheid (een klein vlak naast een groot). Zie Wikipedia over Itten.
Bronnen: Wikipedia, Tertiaire kleur · Wikipedia, Johannes Itten · Draw Paint Academy, split primary palette · mengmodel spectral.js van Ronald van Wijnen (MIT-licentie). De kleuren in de cirkel en de tabel komen uit dat model, niet uit een verftest.
